Şehid Seyyid Kutub

Şehid Seyyid Kutub İbrahim Hüseyin eş-Şâzilî

Onun adı, yalnızca bir müfessirin, mütefekkirin veya bir hareket adamının adı değildir. Seyyid Kutub, İslam düşüncesinin modern çağda karşı karşıya kaldığı büyük sorunları anlamaya çalışan; Kur’an’ı yalnızca okunacak bir kitap değil, insanı, toplumu ve medeniyeti yeniden inşa eden ilahî bir çağrı olarak gören fikir adamıdır.

Fî Zılâl il-Kur'ân, Yoldaki İşaretler, İslam'da Sosyal Adalet, İslam ve Kapitalizm Çatışması, Din Bu, İstikbal İslam'ındır, İslam Düşüncesi, İslam Davasının Stratejisi, Cihan Sulhu ve İslam, Yahudi İle Savaşımız, Kur'an'da Edebi Tasvir, Çağdaş Uygarlığın Sorunları ve İslam, İslam Toplumuna Doğru…

Okuduğum birçok yazara ait eserlerin yanında bu da, zihnimde yalnızca kitap isimleri olarak kalmadı. Her biri, çocukluk, erken gençlik yıllarımda ve şuan dünyaya, tarihe, siyasete, topluma ve nihayetinde kendime başka bir pencereden bakmamı sağlayan fikri duraklar oldu.

Ben, Şehid Seyyid Kutub'la büyüyen bir kardeşinizim.

Bizlerin süper kahramanları; ekranların, popüler kültürün veya tüketim çağının ürettiği sahte figürler değildi. Bizim kahramanlarımız, kalemleriyle çağlarının karanlığına karşı söz söyleyen, düşünceleriyle bir medeniyet iddiasını diri tutan ve inandıkları hakikat uğrunda bedel ödemekten geri durmayan nadide ilim, fikir ve hareket adamlarıydı.

Okuma yelpazemizde her inanç, mezhep, meşrep ve ideolojiden yazar olsa da bir ağacın dalları gibi çağımıza uzanan Seyyid Kutub, Mevdudî, Ali Şeriatî, Muhammed İkbal, Hasan el-Bennâ, Malcolm X, Aliya İzzetbegoviç, Abdullah Azzâm ve daha niceleri yolumuzu aydınlatan isimler oldu.

Elbette bu isimlerin tamamını aynı fikri çizgide değerlendirmek mümkün değildir. Aralarında yöntem, siyaset, düşünce ve tarih tasavvuru bakımından önemli farklılıklar vardır. Fakat onları zihnimizde buluşturan daha temel bir müşterek vardı:

İnsanı kula kulluktan kurtarıp yalnızca Allah'a kulluğa çağıran tevhid; adaleti merkeze alan bir toplum tasavvuru; sömürüye, tahakküme ve insanın değersizleştirilmesine karşı yükselen bir itiraz; İslam'ı yalnızca bireysel vicdanın değil, hayatın bütününü kuşatan evrensel bir hakikat olarak kavrama çabası.

Bizi etkileyen asıl tarafları da buydu.

Onlar, İslam'ı tarihin bir köşesine çekilmiş nostaljik bir hatıra olarak değil; insanlığın adalet, özgürlük, ahlak ve anlam arayışına söyleyecek sözü olan evrensel bir medeniyet iddiası olarak gördüler. Dünyayı yalnızca eleştirmekle yetinmediler; daha adil bir dünyanın mümkün olduğuna inandılar ve bunun için bir istikamet, bir fikir ve bir mücadele ahlakı ortaya koymaya çalıştılar.

Bu yüzden onların mirasını yalnızca kitaplardan ibaret görmek eksik olur.

Onların asıl mirası, fikrin sorumluluk doğurduğu düşüncesiydi.

Hakikati bilmek yetmezdi; ona karşı sorumluluk taşımak gerekirdi. Adaleti savunmak, yalnızca güzel cümleler kurmak değil; bedeli olduğunda da adaletten vazgeçmemekti. Tevhid, yalnızca dil ile tekrar edilen bir inanç değil; insanın zihnini, ahlakını, siyasetini ve hayata bakışını dönüştüren bir bilinçti.

Seyyid Kutub'un bendeki yeri tam da burada başlar.

Onu yalnızca bir yazar olarak değil, Kur'an merkezli bir medeniyet düşüncesinin güçlü kalemlerinden biri olarak görüyorum. Özellikle Fî Zılâl il-Kur'ân, Kur'an ayetlerini insanın ruh dünyası, toplum ve tarih içerisindeki karşılığıyla birlikte düşünmeye sevk eden yönüyle benim için ayrı bir yerde durmuştur.

Bugün geriye dönüp baktığımda, erken gençlik yıllarımda okuduğum o eserlerin yalnızca zihnimi değil, dünyaya karşı sorumluluk duygumu da şekillendirdiğini görüyorum.

Elbette bugün aynı metinleri daha farklı bir tarihsel bilinçle, daha geniş bir perspektifle ve eleştirel bir gözle yeniden okumak mümkündür. Fakat bir neslin zihninde bıraktıkları iz inkar edilemez.

Çünkü bazı kitaplar yalnızca okunmaz. Bazı kitaplar insanın dünyaya bakışını değiştirir. Bazı insanlar da yalnızca yaşadıkları çağın değil, kendilerinden sonra gelen nesillerin zihninde yaşamaya devam ederler. Seyyid Kutub da benim için böyle bir isimdir.

Onun hayatından geriye kalan en güçlü derslerden biri şudur: İnandığın hakikati yalnızca anlatmak değil, onun sorumluluğunu taşımak gerekir.

Allah, Şehid Seyyid Kutub'un şehadetini kabul eylesin; ilminden, fikrinden ve Kur'an'a adanmışlığından insanlığa fayda nasip etsin.

Ve onun Yoldaki İşaretler'de hafızalara kazınan şu sözüyle bitirelim:

“İnsanların yeryüzünde Allah’tan başkasına kulluk etmelerinden daha büyük bir zulüm yoktur.”