İslam, Samimiyet ve Temsil

Her dönemin kendine mahsus bir fitnesi, her toplumun önüne konulmuş ayrı bir imtihanı vardır. Bugünün imtihanı ise yalnızca İslam'dan uzaklaşmamız değildir. Belki ondan daha ağır olanı, İslam'ı temsil iddiasıyla yola çıkan bizlerin zamanla temsil ettiğimiz hakikatin ahlaki haysiyetini taşıyamaz hale gelmemizdir.

Çünkü bir hareketi yıkan şey, çoğu zaman dışarıdan gelen darbeler değildir. Asıl yıkım, içeride başlayan dejenerasyon, ilkeleri terk ediş ve gerçekleşen yıkımdır. Bir binayı depremler değil, inşa edilirken ihmal edilen yapısal hatalar, eksikler ve gerekli revizyonları yapmamak yıkar. Toplumların hikayesi de çok farklı değildir.

Bugün etrafımıza baktığımızda, "İslâmi kimlik" söylemiyle yola çıkan nice yapı ve şahsiyetin, farkında olarak yahut olmayarak çağın cazibesine kapıldığını görüyoruz. Güç, görünürlük, alkış ve konfor; zamanla hakikatin önüne geçebiliyor. Oysa mü'min, çağın rüzgarlarında savrulan kuru bir yaprak değil; köklerini vahye salmış bir çınar olmalıdır. Rüzgarın yönüne göre eğilip bükülen değil, gerektiğinde fırtınaya karşı dimdik durabilen bir güç ve inançta olmalıdır.

Hayat kitabımız Kur'ân'da Rabb'imiz bize şöyle seslenir: "Gevşemeyin, üzülmeyin. Eğer iman etmişseniz üstün olan sizlersiniz." Buradaki üstünlük; makamın, servetin, iktidarın yahut kalabalıkların üstünlüğü değildir. Hakikate sadakatin üstünlüğüdür. İstikametin üstünlüğüdür.

Ne var ki söze hep başkalarının kusurundan başlamak, nefsimizi temize çıkarmanın en kolay yoludur. Oysa mü'min, önce aynaya bakar. Çünkü en çetin hesap, insanın kendi vicdanıyla yaptığı hesaptır.

Belki de bugün yaşadığımız kimlik depreminin ilk sebebi, yanlışlarımızın çoğalması değil; doğrularımızın temsilinin zayıflamasıdır.

Hepimizin şikayetçi ve dertli olduğu büyük yıkımlar, çoğu zaman küçük görülen tavizlerin, hataların ve suçların birikmesiyle başlar.

Hz. Ömer'in şu sözü yalnız fertlere değil, toplumlara da hitap eder: "Hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba çekiniz." Herkesi hesaba çeken bizler, kendimizi hesaba çekmeye; özeleştiri yapmaya var mıyız? Medeniyetleri ayakta tutan şey işte budur. Kendini muhasebe edemeyen toplumlar, başkalarını yargılamakta mahir olsalar bile kendi çöküşlerini farkedemezler.

Hakikati alkışa göre eğip bükenler, bir müddet sonra alkışlayanların da gözünden düşerler. Tarih bunun sayısız misaliyle doludur. Değer ve prensiplerini pazarlık masasına koyanlar, belki kısa vadede güç devşirebilirler; fakat uzun vadede ne güven inşa edebilirler ne de hakikatin temsilcisi kalabilirler. Bugün müslümanlar olarak içinde bulunduğumuz kriz yalnızca siyasi değildir. Daha derin, daha köklü bir medeniyet krizidir.

Düşüncelerimize, ahlakımıza, ailemize ve nihayet birbirimize yabancılaştık.

Medeniyeti ayakta tutan yalnızca ekonomi veya askeri kuvvetler değil; esas taşıyıcı güç; adalet, ahlak ve ortak bir ülkü etrafında kenetlenmiş güçlü ruhlar ve bedenlerdir. Beden nasıl ki omurgasız ayakta duramazsa ahlakını ve medeniyet temsilini kaybeden toplumlar da ayakta duramaz.

Herkes görünmek istiyor; ancak örnek olmayı göze alanlarımız malesef çok az! Belki de yeniden öğrenmemiz gereken ilk şey, tefekkürdür. Sonra; yeniden ilim, yeniden ahlâk, yeniden ihlas...

Çünkü Allah-u Teala'nın değiştirmemizi istediği ilk yer, başkalarının hayatı değil; bizim kendi kalbimizdir.

Allah-u Teala Kur'an'da şöyle buyuruyor; "Bir kavim kendinde olanı değiştirmedikçe Allah onların durumunu değiştirmez."

İslami hareketlerin geleceğini teşkilatlar, sloganlar yahut seçim hesapları belirlemeyecektir. Asıl belirleyici olan; fikrin sahihliği, ahlakın sağlamlığı ve temsilin samimiyetidir. Unutmayalım ki insanlar sadece ne söylediğimize değil, söylediklerimizin hayatımızdaki karşılığına bakıyor.

Bunun için yeniden güçlü bir fikir iklimi inşa etmek mecburiyetindeyiz. Tepkiyle değil usulle düşünen, hamasetle değil hikmetle konuşan, öfkeyle değil adaletle yürüyen bir anlayış yeniden hakim olmadıkça gerçek bir medeniyet dirilişinden söz etmek mümkün değildir.

Sanatımız da yeniden kendi medeniyet havzasından beslenmelidir. Çünkü medeniyet yalnızca kaba kuvvet uygulayarak kurulamaz. Ancak şiiriyle, musikisiyle, mimarisiyle, diliyle ve estetik anlayışıyla güçlü bir temel inşa edebilir. Ruhunu kaybeden sanat, insanı hakikate değil, tüketime ve tükenmeye çağırır.

Siyaset ise ilkelerin ve iddiaların imtihan yeridir. Menfaat ile adalet yer değiştirdiği gün, kazanılmış görünen her zafer aslında gizlenmiş bir mağlubiyettir. Allah'ın razı olmadığı bir başarı, mü'min için başarı değildir.

Ve aile...

Bütün dirilişin başladığı ilk mektep ailelerimizdir. Çocuklarına kimlik veremeyen toplumlar, yarınlarına medeniyet emanet edemezler. Çünkü şehirler evlerde kurulur; medeniyetler annelerin ve babaların dizinin dibinde filizlenir.

Fakat bütün bunların da üstünde tek bir hakikat yükselir: o da ihlastır.

İhlas yoksa ilim kibir üretir. İhlas yoksa siyaset menfaat üretir. İhlas yoksa mücadele gösteriye dönüşür. İhlas yoksa en güzel sözler bile kalbe ulaşamaz.

Bugün ihtiyacımız olan şey büyük kalabalıklar değil; hikmetli, ihlaslı, temsil kabiliyeti olan insanlar yetiştirmektir. Daha çok konuşan değil, konuştuğunu yaşayan insanlar... Çünkü hakikat en güçlü haliyle kürsülerde değil, toplumsal yaşamda görünür.

Mütefekkir ve şair Mehmet Akif'in asırları aşan çağrısı unutmamak gerekiyor:

"Doğrudan doğruya Kur'an'dan alıp ilhamı, asrın idrakine söyletmeliyiz İslâm'ı."

Zaman zaman bu çağrı yanlış anlaşılsa da esasında gerçek anlamı; vahyi zamana uydurmak değil; zamanı vahyin nuruyla yeniden anlamlandırmaktır.

Biz iman edenlere ümitsizlik yakışmaz. Çünkü bizler neticeden değil, tevhid ekseninde hayat bulan iman ettiğimiz ilkelere sadakatten sorumluyuz. Galip olan Allah'tır ve yine bizleri müjdeleyen, müjdeleyecek olan da Allah'tır. Bize düşen, istikamet üzere yürümektir.

Öyleyse bugün birbirimizi yormanın değil, birbirimize hakkı ve sabrı tavsiye etmenin zamanıdır. Kırmanın değil, onarmanın; ötekileştirmenin değil, kuşatmanın; herkes için hüküm dağıtmanın değil, önce kendi nefsimizi ıslah etmenin vaktidir.

İslam'ın bize ihtiyacı yoktur. Bizim, İslam'ın rahmetine, terbiyesine ve diriltici nefesine ihtiyacımız vardır. Allah'ın dini mutlaka galip gelecektir. Esas endişe duymamız gereken mesele hak gelip batıl zail olduğunda, medeniyetimiz yeniden ayağa kalktığında, biz onun omuz verdiği, hakkıyla kimliğini temsil edebilen mensuplarından olabilecek miyiz?